وقتی میخواهید سایتتان هم فارسی داشته باشد هم انگلیسی، بخش سختش ترجمه نیست — بخش سختش تصمیمهای ساختاری است که اگر اول غلط گرفته شوند، بعداً تغییرشان یعنی از دست دادن رتبه و شکستن لینکها.
ساختار آدرس: زیرپوشه، زیردامنه یا دامنهی جدا؟
سه گزینه دارید و برای بیشتر سایتها جواب یکی است: زیرپوشه. یعنی example.com/blog برای فارسی و example.com/en/blog برای انگلیسی. دلیلش ساده است: اعتبار دامنه یکجا جمع میشود، مدیریت گواهی و استقرار سادهتر است و انتقال بین نسخهها روانتر.
زیردامنه (en.example.com) وقتی منطقی است که دو نسخه عملاً دو سایت مستقل با تیمهای جدا باشند. دامنهی جدا فقط وقتی که بازار هدف کاملاً متفاوت و برندینگ جدا باشد.
نکتهای که زیاد فراموش میشود: اگر مثل خیلی از سایتهای ایرانی، همهی مسیرهای /en/* را به نسخهی فارسی ریدایرکت میکنید، باید برای بخشهایی که واقعاً دوزبانه شدهاند استثنا بگذارید. وگرنه صفحهی انگلیسی شما هرگز دیده نمیشود و موتور جستوجو هم آن را بهعنوان تغییر مسیر ثبت میکند.
hreflang: به موتور جستوجو بگویید اینها یک صفحهاند به دو زبان
بدون hreflang، دو نسخه ممکن است رقیب هم شناخته شوند. در بخش <head> هر صفحه، هر دو نسخه و نسخهی پیشفرض را معرفی کنید:
<link rel="alternate" hreflang="fa-IR" href="https://example.com/blog/my-post">
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://example.com/en/blog/my-post">
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://example.com/blog/my-post">
سه قاعدهی مهم: ارجاعها باید دوطرفه باشند (هر صفحه هم خودش را معرفی کند هم دیگری را)، آدرسها باید مطلق باشند، و فقط برای صفحههایی بگذارید که واقعاً جفت دارند. اگر مقالهای فقط فارسی است، برایش hreflang انگلیسی نسازید.

جهت چیدمان را درست بسازید
راه اشتباه: نوشتن دو فایل CSS جدا و نگهداری همزمانشان. راه درست: استفاده از خصوصیات منطقی. بهجای margin-left بنویسید margin-inline-start، بهجای text-align: left بنویسید text-align: start، و بهجای left/right از inset-inline-start/end استفاده کنید. بعد فقط کافی است روی تگ html مقدار dir و lang را عوض کنید و کل قالب برمیگردد.
چیزهایی که نباید برگردند: آیکونهای پخش ویدیو، نمودارهای زمانی، لوگوها و کد. برای اینها میتوانید بهصورت موضعی dir="ltr" بگذارید.
فونت و تایپوگرافی
فونت فارسی و انگلیسی را جدا تعریف کنید و با unicode-range به مرورگر بگویید هر کدام برای چه بازهای است؛ اینطوری کاربر فارسی فایل فونت لاتین را بیجهت دانلود نمیکند. زیرمجموعهسازی (subsetting) فونت فارسی معمولاً حجم را چشمگیر کم میکند. ارتفاع خط فارسی هم معمولاً باید کمی بیشتر از لاتین باشد تا اعراب و زیرنویسها جا بگیرند.
تاریخ، عدد و قالببندی
در نسخهی فارسی تاریخ شمسی و در نسخهی انگلیسی میلادی نشان دهید، ولی در پایگاه داده همیشه میلادی و استاندارد ذخیره کنید. ذخیرهی رشتهی تاریخ شمسی یکی از آن اشتباههایی است که شش ماه بعد و سر مرتبسازی خودش را نشان میدهد. برای نمایش از API بومی مرورگر (Intl.DateTimeFormat با تقویم فارسی) استفاده کنید تا خودتان درگیر سال کبیسه نشوید.
چیزهایی که یادتان میرود
- نقشهی سایت باید هر دو زبان را شامل شود.
- تگهای متا، عنوان و توضیحات باید ترجمه شوند، نه کپی.
- دادهی ساختاریافته هم زبان خودش را داشته باشد.
- سوئیچ زبان باید کاربر را به همان صفحه در زبان دیگر ببرد، نه به صفحهی اصلی. این یکی از آزاردهندهترین باگهای رایج است.
- اگر مقالهای ترجمه ندارد، سوئیچ زبان را غیرفعال کنید یا به فهرست آن زبان ببرید.


